Kan je een ‘black box’ of volgsysteem van een bedrijfsauto gebruiken als ‘prikklok’?!

Een dienstauto die tijdens werktijd verdacht vaak bij het huis van de werknemer staat. Een black box die een gat van bijna 95 uur onthult tussen geregistreerde en gewerkte tijd. Voor de werkgever was de conclusie snel getrokken: dagdieverij. Dat is het opzettelijk besteden van werktijd aan privézaken, terwijl de werknemer wel loon ontvangt en de schijn wekt aan het werk te zijn. Het wordt in het arbeidsrecht gezien als ernstig verwijtbaar handelen of ‘tijd stelen van de baas’ en kan dan ook leiden tot ontslag op staande voet. Toch trok het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden een streep door het gegeven ontslag op staande voet. Wat is de les die elke werkgever zich moet aantrekken? 

Wat was er aan de hand?

Een muskusrattenvanger, al sinds 1994 in dienst, ligt al langer onder een vergrootglas: te weinig productie, te veel administratietijd, te weinig uren in het veld. Wanneer signalen binnenkomen dat zijn dienstauto tijdens werktijd bij zijn woning staat, besluit de werkgever door te pakken. Black box-gegevens over ruim een half jaar worden vergeleken met de urenregistratie. Uitkomst: een verschil van 94 uur en 11 minuten. Genoeg, vindt de werkgever, voor ontslag op staande voet wegens urenfraude.

De werknemer legt zich daar echter niet bij neer en stapt naar de kantonrechter. Die vernietigt het ontslag èn wijst het tegenverzoek van de werkgever om de arbeidsovereenkomst te ontbinden af. Oftewel, de arbeidsovereenkomst duurt voort. In hoger beroep houdt de werkgever voet bij stuk: primair moet het ontslag alsnog geldig zijn, subsidiair moet de arbeidsovereenkomst worden ontbonden.

Waarom het hof niet meegaat

Het hof rekent op meerdere punten af met de aanpak van de werkgever (ECLI:NL:GHARL:2026:4034).

Te laat in actie: de werkgever weet al maanden vóór het onderzoek dat er iets niet klopt, maar laat de black box-gegevens pas veel later uitlezen. Waarom niet meteen is doorgepakt – of waarom niet gewoon eerst aan de werknemer is gevraagd waarom zijn auto tijdens werktijd thuis staat – blijft onduidelijk. Het gevolg: het ontslag is niet ‘onverwijld’ gegeven. En dat is een harde eis voor een geldig ontslag op staande voet.

De black box als verkeerd instrument: het track-and-trace-reglement was bedoeld om het gebruik van de dienstauto te controleren, niet om te functioneren als digitale prikklok. De black box mag dus niet worden ingezet om vast te stellen of de werknemer al zijn uren heeft gewerkt. De werkgever had daarnaast aan de werknemer ook kunnen vragen waarom zijn dienstauto tijdens werktijd bij zijn woning stond, in plaats van direct over lange tijd gegevens te verzamelen en analyseren.

Tien pagina’s ontslagbrief, weinig bewijs: de werkgever somt een lange reeks verwijten op, van urenregistratie tot de manier van werken. Maar volgens het hof gaat het merendeel daarvan niet over fraude, maar over functioneren. En bij disfunctioneren past een verbetertraject, geen ontslag op staande voet.

Geen bewuste fraude aangetoond: het urenverschil alleen is niet genoeg. De werknemer werkte volgens eigen zeggen ook thuis, had moeite met de digitale registratie en er speelden persoonlijke en medische omstandigheden. Dat hij soms de kantjes ervan afliep staat vast, maar dat is iets anders dan bewust vrij nemen zonder verlof.

Alle omstandigheden meewegen, geen uitzonderingen: geen schriftelijke waarschuwing, een lang dienstverband, medische en persoonlijke omstandigheden: allemaal onvoldoende meegewogen door de werkgever. Ook het subsidiaire ontbindingsverzoek strandt: fraude staat niet vast en de gestelde verstoorde relatie met een oud-teamleider is inmiddels achterhaald, omdat die met pensioen is.

Wat betekent dit voor jou als werkgever?

Dagdieverij is en blijft een serieus verwijt dat een ontslag op staande voet kan rechtvaardigen. Maar een sterk vermoeden is nog geen dringende reden. Vermoed je dat een werknemer stelselmatig uren declareert zonder te werken? Dan is dit je checklist:

• Handel snel: zodra je een concreet vermoeden hebt, moet je in actie komen. Treuzelen kost je de zaak.
• Onderzoek gericht en zorgvuldig: gebruik technische gegevens niet achteraf voor een doel waarvoor ze niet bedoeld waren.
• Maak onderscheid: is er sprake van fraude, of gewoon van minder goed functioneren? Dat vraagt om een heel andere aanpak.
• Weeg alle omstandigheden mee: persoonlijke situatie, dienstverband, eerdere waarschuwingen. Laat dit niet onderbelicht, ook niet als eerdere zaken binnen jouw organisatie tot ontslag hebben geleid.

Elke dagdieverij-zaak staat op zichzelf. Wat bij de één een dringende reden oplevert, is bij de ander onvoldoende.

Twijfel je of jouw dossier sterk genoeg is voor ontslag op staande voet, of zoek je een praktische aanpak om een vermoeden van urenfraude zorgvuldig te onderzoeken? Wij denken graag met je mee, met heldere taal en een advies waarmee je direct verder kunt!

Gepubliceerd op LinkedIn, 23 juli 2026